Εκφωνήθηκε στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως Θεοτόκου Ενορίας Μαρουλά Ρεθύμνης, την Κυριακή 31 Δεκεμβρίου 2023
Αποχαιρετούμε αυτές τις μέρες έναν από τους τελευταίους σοφούς της κοινωνίας μας. Μιας κοινωνίας που τα σημάδια αλλοτρίωσης σήψης και παρακμής καθημερινά γίνονται ολοένα και πιο φανερά, σημάδια που διέβλεψε και ο Κώστας και βάλθηκε να παλέψει να τα αντιμετωπίσει.
Ο Κώστας Μοσχάκης γεννήθηκε στου Μαρουλά το 1934, έμαθε τα πρώτα γράμματα στο δημοτικό σχολείο του χωριού μας, όπου ήταν συμμαθητής του κυρού Στυλιανού Χαρκιανάκη, αοιδίμου Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας. Προχώρησε σε σπουδές στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και στη Νομική Σχολή Αθηνών και άσκησε το λειτούργημα του συμβολαιογράφου για πολλές δεκαετίες στην Αθήνα με επιτυχία. Στα εφηβικά του χρόνια, χρόνια που τον σημάδεψαν και που κουβαλούσε τις αναμνήσεις τους μαζί του, δεν του άρεσε όπως μου έλεγε συχνά στις συζητήσεις μας είτε διά ζώσης είτε τηλεφωνικά να πηγαίνει στα καφενεία να παίζει χαρτιά όπως συνηθίζονταν τότε. Προτιμούσε να διαβάσει ένα βιβλίο ή να κάνει κάτι περισσότερο δημιουργικό. Μεταξύ των αναμνήσεων, πολλές εκ των οποίων αναφέρει στο βιβλίο που έγραψε για το χωριό (το ένα από τα δύο βιβλία που εξέδωσε), είναι και οι σε κάθε γειτονιά διαφορετικές βεγγέρες που γίνονταν τα βράδια. Κοινωνικές μαζώξεις που πλέον είναι παρελθόν.
Αυτήν την νέκρωση της κοινότητας βάλθηκε με πολύ κόπο, μεράκι και πάθος να συνθλίψει, όταν με την συνταξιοδότησή του είχε περισσότερο χρόνο να ασχοληθεί με το αγαπημένο του χωριό. Με δικές του εναργές πρωτοβουλίες ανασυστάθηκε και επαναλειτούργησε ο πολιτιστικός σύλλογος του Μαρουλά, ο οποίος από το 2009 και σε μια διάρκεια 5 – 6 ετών δημιούργησε μια παράδοση εκδηλώσεων που ξεκινούσαν από τις δωρεάν συναυλίες στο θεατράκι του Οικισμού, μέχρι εκδηλώσεις ημέρας (πρωτοχρονιάς, καθαρά Δευτέρας και λοιπά) κέρασμα στη γιορτή του προστάτη του χωριού Προφήτη Ηλία, ημερήσιες εκδρομές, ημερολόγια, και πολλά άλλα που δεν είναι της ώρας να αναφέρουμε αν και υπάρχουν καταγεγραμμένα. Όταν όμως επήλθε η νέκρωση που πλημμυρίζει πλέον τα πάντα σ αυτόν τον τόπο, και εδώ δεν αναφέρομαι μόνο στον Μαρουλά, αλλά στην χώρα ολόκληρη, με την αμερικανοποίηση που έγινε τρόπος ζωής και την τουρκοποίηση που επιχειρείται εσχάτως να μας επιβληθεί, ο ρόλος του πλέον στον πολιτιστικό σύλλογο ήταν περιττός και απεσύρθη.
Ο Κώστας ως γνήσιος άνθρωπος, όσο κι αν ακούγεται ίσως παράταιρη η έκφραση αυτή, ως γνήσιος άνθρωπος δεν του άρεσε να χαϊδεύει αυτιά. Έλεγε τα σύκα-σύκα και την σκάφη-σκάφη. Στις δυνάμεις που επιχείρησαν και πέτυχαν την αδρανοποίηση του πολιτιστικού συλλόγου ήταν καυστικός και οι εκκλήσεις του – παρακλήσεις του να απομακρυνθούν από τον σύλλογο και να γίνουν εκλογές που παράτυπα δεν γίνονται τα τελευταία 8 χρόνια ήταν μέχρι πρότινος, λίγους μήνες πριν την κοίμησή του, συνεχείς.
Παράλληλα τα τελευταία χρόνια με τις λίγες γνώσεις ψαλτικής τέχνης που κατάφερε να αποκτήσει, βοηθούσε όσο μπορούσε στο ψαλτήρι, μέχρις ότου η ασθένεια του το επέτρεπε, ενώ δεν είναι λίγα μέσα σε τούτην εδώ την εκκλησία τα υλικά αφιερώματα που την κοσμούν, προσφορές του Κώστα και της συζύγου του. Η προσφορά του Κώστα στον Μαρουλά θα υπάρχει παντοτινά, είτε μπορούν να την αντιληφθούν οι κάτοικοί του είτε όχι.
Πέρα από τις συζητήσεις, τις συμβουλές που μου έδινε, την αγάπη που περιέλουζε καθένα του λόγο για τον Μαρουλά, δε θα ξεχάσω παιδί όταν ήμουν την δεκαετία του ’80 που λαμβάναμε στις γιορτές ευχετήριες κάρτες από τον κύριο Κώστα, όπως τον αποκαλούσαν οι δικοί μου, χωρίς τότε να τον έχω ακόμα γνωρίσει. Μεταβάλλοντας λοιπόν τις ευχές εκείνες του Κώστα σε προσευχές τον αποχαιρετώ με πολύ περηφάνια, καθώς έδειξε στον κάθε χωριανό ποια είναι η οδός. Ας την ακολουθήσει όποιος έχει ώτα να ακούει και οφθαλμούς αγαθούς να βλέπει. Ας είναι ελαφρύ το χώμα της πατρίδας που τον σκέπασε, κι αιώνια να είναι η μνήμη του στις ουράνιες μονές του Θεού.
Δρ. Ηλίας Κοπανάκης
